Programma voor systematische opsporing van baarmoederhalskanker

Maatregel 1 : Programma voor systematische opsporing van baarmoederhalskanker bij vrouwen van 25 tot 64 jaar
Maatregel 2 : Verhoogde terugbetaling voor de bijkomende onderzoeken
Maatregel 3 : Integratie van de testresultaten van de opsporingen in de gegevens van het Kankerregister

In heel België, wordt de 2008-versie van de Europese richtlijnen gevolgd (Arbyn et al., 2010). Deze voorziet screening om de drie tot vijf jaar bij vrouwen in de leeftijdsgroep van 25-64 jaar. In België is het aangeraden screenings interval drie jaar.

Een derde IMA rapport werd opgesteld ov

er de afname en lezing van cervicale uitstrijkjes in het kader van baarmoederhalskankerscreening, in samenwerking met IMA, het Kankerregister en het Kankercentrum (Van den Heede et al., 2015). Dit rapport beslaat de periode 2006-2012 en is een verderzetting van de twee vorige rapporten over de periode 1996-2006 (Arbyn et al., 2009; Arbyn et al., 2014). Tabel 4 en 5 geeft de grootte van de doelbevolking, het aantal gescreende vrouwen in 2012 en de dekkingsgraad, berekend zoals aanbevolen door de IARC. De dekkingsgraad was iets hoger in het Waals gewest (64%) dan in het Vlaams Gewest (60%) en Brussel (59%). Voor heel België bedroeg de dekkingsgraad 61%. Het leeftijdsprofiel is gelijkaardig in alle gewesten. De dekkingsgraad is vrij hoog voor vrouwen jonger dan 40 jaar (in België >70%) en daalt nadien progressief (tot 40% bij vrouwen van 60-64 jaar in België).

In Vlaanderen, worden sinds juni 2013 vrouwen uitgenodigd om een uitstrijkje te laten nemen bij de huisarts of de gynaecoloog. Dit gebeurt op basis van een oproep –en heroproepsysteem (call-recall systeem). De screeningstest is cervix cytologie aan een frequentie van 1 maal per 3 jaar in de doelgroep van vrouwen van 25-64 jaar, conform met de Europese aanbevelingen. Het Vlaams programma inviteert vrouwen van een beperkte groep voor wie een nieuw uitstrijkje nuttig is. Vrouwen die een diagnose van uterus kanker hebben gehad, een totale hysterectomie hebben ondergaan of die reeds een uitstrijkje hebben gehad minder dan drie jaar geleden worden niet uitgenodigd. Meer details zijn te vinden in het Vlaams jaarrapport 2015 (Bevolkingsonderzoek.be, 2015). Uit dit rapport werd de responsegraad afgeleid, dit is het percentage vrouwen die een uitnodiging kreeg in 2014 en die minder dan 12 maanden later een uitstrijkje heeft laten nemen. De responsegraad was globaal 11% (zie tabel 6) en daalde met de leeftijd van 15% (bij vrouwen <35 jaar) tot 8% (bij vrouwen van 55 of ouder). Het moet opgemerkt worden dat het hier gaat om vrouwen die zich niet lieten screenen in de afgelopen drie jaar. In Wallonië, werd er geen georganiseerd screeningsprogramma opgezet over de laatste decennia. Nochtans is de dekkingsgraad niet lager dan in Vlaanderen.

Er zijn een aantal aandachtspunten voor de toekomst. De indicatoren voor follow-up van vrouwen met een positief screeningsresultaat konden nog niet worden opgenomen worden in de hierbovenvermelde dataverzameling van de IARC omwille van verschillen in de definitie. Voor een overzicht van gebruik van colposcopie, biopsie en conisatie kan verwezen worden naar eerdere IMA rapporten en het Vlaams jaarrapport in verband met kankerscreening (Bevolkingsonderzoek.be, 2015).

Europese richtlijnen (von Karsa et al., 2015) en een recent rapport van het Kenniscentrum (KCE Reports 238, 2015) bevelen aan om over te schakelen van de Pap test naar de HPV test voor primaire screening naar baarmoederhalskanker. Het recente protocol akkoord van 21 maart 2016 voor preventie voorziet een kader om een technische werkgroep op te richten met vertegenwoordigers van de Gemeenschappen en Gewesten, experten en ander stakeholders onder leiding van het Kankercentrum. Dit protocol is een akkoord tussen de federale overheid en de deelstaten over preventie dat werd opgesteld  in het kader van de interministeriële conferentie van Volksgezondheid. Ondertussen is er nood aan verder onderzoek naar het voorkomen van HPV-negatieve kankers en de triage van HPV-negatieve vrouwen.

Het effect van uitnodiging op mogelijke verhoging van de dekkingsgraad is waarschijnlijk niet zo groot. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat aanbieding van kits voor zelfafname en HPV testing op deze zelf afgenomen vaginale stalen doorgaans effectiever is dan het uitsturen van uitnodigingen (Arbyn et al., 2014; Verdoodt et al., 2015). In Vlaanderen loopt momenteel een gerandomiseerd onderzoek om de effectiviteit van deze strategie na te gaan waarbij zelfafnamekits opgestuurd worden naar vrouwen die niet deelnemen aan het bevolkingsonderzoek.

Het kankercentrum zal onderzoek verder zetten op het gebied van de validatie van de HPV test en HPV-testing op zelf-afgenomen stalen en urine (VALGENT (Arbyn et al., 2016), en VALHUDES studies). Het Kankercentrum zal zijn expertise in verband met onderzoek over evidentie van nieuwe methoden van preventie en behandeling van HPV-gerelateerde kankers verder blijven ontwikkelen. Dit is ook belangrijk, gezien de afwezigheid van een experten groep met een Europees mandaat voor update van de richtlijnen voor cervical cancer screening.

Start date: 
Tuesday, January 10, 2017
Mots-clés: 
Screening naar baarmoederhalskanker

Andere maatregelen op dit gebied

EU-TOPIA project

screeningsprogramma's EU-TOPIA project

VALGENT project: Validation of HPV genotyping tests potentially usable in cervical cancer screening

VALHUDES Project: A protocol for VALidation of HUman papillomavirus assays and collection DEvices for HPV testing on Self-samples and urine samples

Betere opsporing en vroegtijdige diagnose van borstkanker

Prehdict project

kankercentrum Prehdict project

HPV OncoPredict (Horizon 2020)

Campagne om colorectale kanker op te sporen

Screening naar colorectale kanker Campagne om colorectale kanker op te sporen

79/5000 Haute Autorité de la Santé (Frankrijk): Ondersteuning voor de introductie van HPV-screening

HPV triage AUSTRALIA

Auto-sampling HPV triage AUSTRALIA

Opsporing en begeleiding van risicopersonen die een genetische aanleg hebben om kanker te ontwikkelen

Centre for Disease Control (USA) : Updates voor systematische reviews

Dikkedarmkanker screening: ontwikkeling van een Colonoscopieregister

Opsporing baarmoederhalskanker: de HPV roadbook